عرفان، آزادی، برابری

                                       الی همچنان زنده است !   

  چند روز پیش یکی از دوستان نزدیک انتقادی جدی نسبت به عدم نگارش نقد فیلمهای روز سینمای ایران به من وارد کرد !   متاسفانه بدون هیچ مقاومتی تسلیم انتقاد خیرخواهانه این رفیق ارجمند شدم ... خودم هم پاسخ قانع کننده ای جز تبلی و رخوت  !! نمی توانم برایش بیابم . رفتن به سینما و دیدن فیلمهای روز ,  سالهای گذشته  در برنامه های هفته گی من قرار داشت و در هر وضعیتی خود را موظف به حضور در سینما و سپس نگارش نقد فیلمهای روز سینمای ایران می کردم  ( حتی در یک دوره به خاطر نوشتن نقد فیلم سینمایی ارتفاع پست جایزه سوم بخش نقد جشنواره مطبوعات خوزستان  را بدست آوردم )   اما با فعال شدن شبکه های رسانه های تصویری و انتشار فیلمها در قالب   CD  (یا همان لوح فشرده !) و همچنین دوری من از دنیای مطبوعات ،  پیگیری سینمای ایران و رصدکردن آثار جدید آن با ماهها تاخیر و به داخل منزل منتقل شد ! هرچند که این اوضاع ذره ای از اشتیاق و علاقه مرا در این وادی کم نکرد ، بطوریکه در هفته حداقل پای دیدن یک فیلم  مینشینم ...

 در این مجال می خواهم اشاره ای به یکی از بحث انگیزترین و مطرح ترین آن فیلمها یعنی درباره الی ، ساخته اصغر فرهادی داشته باشم . فیلمی که به جرآت می توانم بگویم که در زمره معدود فیلمهای  خوش ساخت و تاثیرگذار در سینمای واقعگرای اجتماعی مابود.بنحوی که مخاطب عام جریان زندگی را در ثانیه به ثانیه آن و از طریق همذات پنداری با دیالوگها و حرکات ساده بازیگران ، فارغ از هرگونه پیچیده گی کاذب درک می کرد . واقعگرا بودن گفتگوها و برخی حرکات بگونه ای بود که علاوه بر هموار کردن مسیر ارتباط تماشاگر ،در عین حال فضای لازم را برای تبلور خلاقیت بازیگران فراهم می آورد . اما در عین ساده گی فرم ،  باید گفت که  یکی از نکات تحسین برانگیز  فیلم درباره الی ، رمزآلود بودن و ظرفیت  طرح چرا های مختلف در آن است . حتی این رمز پردازی در عنوان فیلم هم مشخص است . دقیقآ بعداز پایان تاسف بار داستان ، بسیاری از پرسشها درباره شخصیت الی در ذهن تماشاگر ایجاد می شود، همه دوست دارند که فیلم را دوباره از آغاز  ببینند وبا دقت بیشتری رفتار و گفتار الی را مورد کنکاش قرار دهند .در واقع می توان گفت اگر شخصیت الی در داستان میمیرد اما دقیقآ در ذهن پرسشگر مخاطب زنده می شود .   واین خود به معنای یک جهش فکری است .آنهم برای تماشاگرانی که برحسب عادت ، سینمای اجتماعی را همیشه عجین با پایان خوش داستان می شناختند .  با آنکه نزدیک پنج ماه از اکران درباره الی  در سینماهای ایران می گذرد اما در خبرها می شنویم که اصغر فرهادی به همراه  این فیلم  همچنان در جشنواره ها و همایشهای مهم دنیا حضور میابد و نگاههای تحسین برانگیزی را  نیز معطوف به خود می سازد که می بایست  این  را افتخاری ارزشمند برای جامعه سینمای ما بحساب آورد. از این رو معتقدم که این فیلم همچنان زنده است و در وادی آن باید نوشت و به باز شناسی آن پرداخت .

                                ای برادر تو همه اندیشه ای ...

بعد از  هشت روز  غیبت (غیر موجهه بدلیل اشکال سیستم )قصد دارم , که با نام و یاد مولانا این صفحه مجازی را بروز کنم . چرا که امروز مصادف است با سالروز رحلت آن بزرگمرد عرصه ادب و عرفان ... گفتم ادب و عرفان ! اما می دانم و می دانید که همه گوهر وجود مولانا در این دو مقوله خلاصه نمی شود ! ...چه بسیار افرادی بودند که با نام عرفان ، پوستینی وارانه برتن این وادی معنوی پوشاندند و خواسته یا نخواسته انزوا طلبی و باورهای غلط ضد انسانی را به جامعه عرضه داشتند و در عین حال بودند قلم بدستانی که استخوان بندی و فرم اشعار و ادبیات آنها زبانزد خاص و عام می گردید اما به هیچ عنوان کسی قادر نبود تا ذره ای از معرفت ، زیبایی  ، عشق و انسایت را در اعماق فکری و پس زمینه ادبیات آنها بیابد ! ... جامعه امروز ما به شدت محتاج باروری اندیشه انسانی و سراسر معنای مولانا است . اندیشه ای که از عمق جانها برخواسته است و با خدای زیبا و مهربانش به عشق بازی می پردازد .براستی که در سپهر اندیشه او عشق را می توانیم به عالی ترین شکل احساس کنیم  .  ما در این وانفسا  به دوری از هویت و خمیرمایه خویش  و مثله شدن حرمت و کرامت انسانها در بزنگاه های  قدرت طلبی می اندیشیم ... مثال ناله نی در نی نامه ...   آتش است این بانگ نای ونیست باد            هر کس این آتش ندارد نیست باد  ...نمی دانم سخنم  را چگونه به انتها برسانم ، چرا که احساس می کنم در وصف اندراحوالات مولانا بی نهایت می توان سخن به میان آورد ،اما  از طرفی معتقدم که صفحه مجازی عرصه زیاده نویسی نیست .   در نتیج تنها  به بیان  این نکته بسنده می کنم  ،در روزگاری که بسیاری از کشورهای غربی خود را منادی اندیشه ورزی در جهان  می دانند ،   نباید از یاد برد که ما میراث دار شعار ای برادر تو همه اندیشه ای ، مولانا هستیم . 

                                       ۱۶ آذری دیگر ... 

امروز را با نام   دانشجو  می شناسیم  ! ... همه ساله نگاههای بیشماری دراین روز به دانشگاه و حرکت و موضع گیری های دانشجویان  معطوف می گردید .... اقشار مختلف  از دانشجویان بعنوان قشر فرهیخته و آرمانگرا ، انتظار روشنگری در سطح جامعه را داشته و دارند و این این انتظار همیشه متناسب با مقتضیات زمان بوده است   ... امروز خاطرات دوران دانشگاه و روز دانشجو در ذهنم تداعی شد ، ای کاش می توانستم حتی برای یک ثانیه به آن روزهای نچندان دور سفر می کردم .باخود می گوییم برای  همیشه  باید روح دانشجویی و حقیقت جویی در کالبدمان زنده نگه داریم . تا حداقل در وادی محافظه کاری و بله قربان گویی های کاذب گرفتار نشویم . امیدوارم که رسانه ملی و سایر ارباب جراید بدون هیچ کم و کاستی حرف دل دانشجویان را دراین روز منعکس کنند .و صد البته دعا می کنم که دانشگاه هیچ وقت نقش حزب را در جامعه ما ایفا نکند .    

        عید امامت و برادری بر رهروان راه سبز انسانیت مبارکباد  

                                  سینمای بدون علی ... 

       ( به مناسبت سیزدهمین سال درگذشت علی حاتمی )    

     بیشتر صاحب نظران و کارشناسان سینمایی معتقدند که رمز درخشش سینمای ایران در سطح بین الملل بیشتر معطوف به محتوی جذاب و خلاقیت است تا به فرم و ابزارفنی  . اگر به تاریخ سینمای ایران هم نگاهی داشته باشیم  به ما ثابت می کند که معدود فیلمسازان مولف و جریانساز این سرزمین در گام نخست پله های ترقی و ماندگاری را با استعانت از قدرت تشخیص و حسن انتخاب موضوع و درک زمانه خویش پیمودند تا مرز بین بینش روشنگری با   تفکر  تجاری  در سینمای ایران پررنگ شود ... بدون شک نام علی حاتمی در زمره معدود فیلمسازان صاحب فکر و هدف در تاریخ سینمای ایران است . فیلمسازی که به شدت به  آثار اوعلاقه مندم  چرا که از همه آنها می توان بوی صداقت ، ساده گی ، سنت تهران قدیم  و ارزشهای اصیل ایران معاصر را استشمام کرد و در کنار تجلی باورها و احساسات سنتی  به تفکر و کنکاش در وادی برهه های مهم سیاسی اجتماعی تاریخ معاصر پرداخت . سینمای حاتمی سینمای مردمی بود .و صد البته نباید از زاویه دید و همچنین استخوان بندی توام با زیبا شناسی و تصویر سازی  در  ادبیات نمایشی او چشم پوشید . او واقعآ هنرمندانه به بیان انتقاد واندرز می پرداخت بی آنکه بخواهد شعاری سردهد ویا از روی ضعف ، بجای دیالوگ از بیانیه سیاسی استفاده کند !  از این روست که هربار به دیدن آثار او می نشینم  افق تازه ای از تفکر ش پیشرویم نمایان می شود .

                                          من پرورده آزادی ام ...

دیروز و امروز مصادف بود با سالروز شهادت دو قهرمان نام آشنای مبارزه در راه آزادی ایران ، یعنی سید حسن مدرس و میرزا کوچک خان جنگلی که سهم بسزایی در ترسیم خط مجاهدت و تقویت انگیزه مبارزه  داشتند و هریک بنوعی روح آگاهی ، دفاع از آزادی ، استقلال طلبی  و مقابله در برابر ظلم را در کالبد سرزمین استبدادزده  ما در قرن معاصر دمیدند .تا نامشان بعنوان الگو و اسوه  در تاریخ این سرزمین جاودانه بماند ... سید حسن مدرس بعنوان یک روحانی مردمی و نماینده ای  شجاع در  مجلس شورای ملی صادقانه از حقوق ملت بدفاع پرداخت و  در این هدف  مقدس جان خویش را در طبق اخلاص نهاد و مظلومانه در تبعید به شهادت رسید .  گلوی مدرس که عمری شعله های فریاد آزادیخواهی و عدالت طلبی  از آن فواره می کشید بدستان استبداد رضاخانی  فشرده شد تا برگی دیگر از دفتر مبارزه برای  رسیدن به دموکراسی و آزادی در این سرزمین ورق خورد . و دوباره  ثابت شود که مستبدان به بن بست رسیده ، در جدال با حق راهی جز ارعاب و خفه کردن مخالف نمی یابند !  

 میرزا کوچک خان نیز همانند مدرس یک روحانی بود و چون او  همگام با ملت ،  بی هیچ فخر و توقعی ! اما او بنا  بر مقتضیات زمانش مبارزات مسلحانه بر علیه اشغالگران روسیه و انگلیس را  در منطقه همیشه سبز گیلان هدایت و حمایت می کرد   . شخصیت میرزا ، دربردارنده بینش سیاسی ، قدرت فرماندهی نظامی ،  رهبری مذهبی  و قدرت برقرای ارتباط  ساده و صادقانه با مردم بود . با داشتن چنین خصوصیاتی اقشار مختلف منطقه عاشقانه به گرد او جمع شدند . ووفادارای خویش با آن روحانی آزاداندیش و در شرایط بسیار حساس و سخت (دوران قرارداد ۱۹۰۷ که طبق آن شمال ایران در اختیار روسیه  و جنوب  در خدمت انگلیس  قرار گرفت  ) تا پای جان نشان دادند .

نتیجه :

مراد از نگارش این مطلب در وهله نخست تکریم یاد و خاطره دو انسان مبارز (دارای ابعاد مختلف شخصیتی  ) بود . اما مهمتر از آن یادآوری این مطب که روحانیت اگر صادقانه  با ملت رفتار کنند و در هنگام حضور در عرصه های سیاسی و اجتماعی بدون هیچ حق ویژه مادی و یا فخرکاذب به روشنگری بپردازند ،بطورحتم نامشان مانند سایر انسانهای نیک جاودانه خواهد ماند .نمونه های بارزی از روحانیت مخلص و حق طلب در تاریخ ما یافت می شود .

                          بسیجی که من می شناختم ...

 بالاخره هفته بسیج به پایان رسید . آنچنان که در خبرها شنیده بودیم برنامه های مختلفی به این مناسبت درجای جای کشور برگزار شده بود و برخی از سخنرانان با انتخاب موضوع بسیج گریزی به گذشته و تحلیلی بر اوضاع کنونی ارائه دادند .فارغ از هرگونه جهت گیری سیاسی در نظرمن بسیج یک نهاد فراگیر مردمی است .هرچند که در شعار همه به این نکته تاکید دارند اما متاسفانه برخی ها خواسته یا نا خواسته بسیج را در مواضع خاص خود معرفی می کنند .البته این موضوع به وظیفه شناسی همه ما برمی گردد چراکه می بایست در جهت شناخت بهتر هویت بسیج به نسل امروز  تلاش کرد .باید دانست که  فلسفه وجودی بسیج  دفاع خودجوش از میهن ، ملت ، در سایه احسان و معنویت  تشکیل می دهد . از این روشآن بسیجی را تنها می توان در   خدمتگذاری صادقانه تعریف کرد . و نباید عملکرد غلط عده ای را با نام سازمان بسیج ، بحساب کل جامعه بسیجی و تفکر سلیم بسیج قرار داد ... همیشه دفاع از هویت و حقیقت ناب بسیج را بعنوان یک دغدغه و وظیفه خود در عرصه فرهنگی می دانستم ، هرچند که متاسفانه بروز برخی رفتارهای خشونت آمیز موجب تقویت نگاه بدبینانه بخشی از عموم جامعه بویژه جوانان نسبت به نام بسیج شد و انجام رسالت ما هم دشوارتر گردید ، اما همچنان بدفاع از تفکر بسیجی خواهم پرداخت و باروری آن را بطور صحیح و انسانی هم عرض با جریان اصلاحات و توسعه در کشور می دانم .سر دادن شعار بسیجی واقعی همت و باکری از جانب مردم در اعتراضات اخیر انتخاباتی و در برابر حمله گروههای متعارض ، خود نشانه بلوغ فکری دوستداران اصلاحات نسبت به بسیج ، و بسیج را از خود دانستن و پررنگ کردن مرز میان بسیجیان واقعی و گروههای فشار است که می بایست به فال نیک گرفت

آنچه در ذیل می خوانید صحبتهای فرزند شهید باکری دریک تریبون آزاد دانشگاهی است :

در بخش ديگري از تريبون آزاد دانشجويي، آسيه باكري فرزند شهيد حميد باكري در محل نشست حاضر شد و در سخناني گفت: آيا اين تصويري است كه از پدر و عموي من ساختيد؟ عموي من آدم مؤدبي بود، دروغگو نبود، فحش نمي‌داد، تهمت نمي‌زد و كار خود را در نزد همگان بوق و كرنا نمي‌كرد. وي با اشاره به اينكه چه كسي مي‌گويد باكري‌ها مي‌خواستند همه را محدود كنند؟ خاطرنشان كرد: پدر و عموي من همانطور بودند كه همه آنها را دوست داشتند اما مادر و زن عموي من سخناني را گفتند و آنها را به سقف بستند. فرزند شهيد باكري در ادامه تصريح كرد: محصولي در اروميه پدر مرا از سپاه اخراج كرد و وقتي پدر من شهيد شد محصولي در مراسم ختم پدرم خطاب به عمويم گفت: "‌آيا حميد باكري واقعا شهيد شده است؟ " آسيه باكري افزود: طبق گفته‌هاي مادر و عمه‌هايم، عمويم اگر در حال حاضر زنده بود اين برخوردهايي كه در خيابان‌ها انجام شد را برنمي‌تافت. وي با اشاره به اينكه ما به غير از امام خميني(ره) كس ديگري را نمي‌شناسيم، خاطرنشان كرد: پدرم در وصيت خود خطابش روي به احسان و آسيه (دختر و پسرش) است و شما را خطاب قرار نداده است كه در اين بين يكي از دانشجويان كه از لحن سخنان دختر باكري ناراحت شده بود با يكي از دانشجويان انجمن اسلامي دانشگاه تهران به صورت لفظي درگير شد و آسيه باكري فرزند شهيد حميد باكري پس از سخنراني خود محل نشست را ترك كرد.

                                  

                                           فصل امتحان ...  

                 (( فرارسیدن عید سعید قربان مبارکباد ))

دیشب و در آستانه فرارسیدن عید سعید قربان بازار ارسال پیامک( sms) داغ داغ بود .شاید بتوان به جرآت گفت که موسم این عید عزیز و معنوی مانند سایر اعیاد ملی و مذهبی  بهترین فرصت برای تازه کردن دیدارها و تجدید دوستیها  باشد. موج رد و بدل کردن sms تا اکنون نیز ادامه دارد و من خوشبختانه فکرنمی کنم کسی را از قلم انداخته باشم  (اگر غیر از این باشد ، دوستان  به بزرگواری خویش به دید اغماض بنگرند  و حقیر را عفو کنند)...  در باب فلسفه عید قربان و حماسه  جاوید حضرت ابراهیم (ع) از نخستین سالهای دوران ابتدایی تا به امروز  بسیار شنیده ایم ، اما بنظرمی آید که می بایست به رمزماندگاری و هویت آن بیشتر از پیش و بطور عمیق  اندیشه کنیم . متاسفانه  در مواقعی شاهد رویدادهایی هستیم که به ماثابت می کند از درک پیام و جانمایه حماسه عید قربان عاجز مانده ایم ! ...  عید قربان عید پیروزی وظیفه بر غریزه است .عید وفاداری برعهد الهی و سربلندی در بزنگاههای حساس معنوی است . پیام شکوهمند ابراهیم (ع) بعد از گذشت هزاران قرن همچنان برتارک تاریخ طنین انداز و سیره پاک و آزادمردی او  سرلوحه  آزادمردان جهان است .و تا جهان باقیست هیچگاه رنگ کهنه گی به خود نمی گیرد .باید از شعارگویی های کاذب فاصله گرفت و با نگرشی واقع بینانه به اعمال روزانه خویش بنگریم .  براستی ما تا چه اندازه به خود اجازه می دهیم که در راه دفاع از حقانیت ، به منافع مادی و پرزرق ورق دنیوی پشت پا زنیم؟  

                              اندیشه ورزی در جاده یک طرفه !  

 عصرهای جمعه هر هفته از  شبکه اول سیما شاهد پخش سخنرانیهای حسن رحیم پور ازغدی هستیم . نکته جالب توجه در سلسله سخنرانی های جناب پور ازغدی ، بیان مباحث متفاوت در رشته های مختلف علوم انسانی نظیر  فلسفه ، دین ، روانشناسی ، علوم سیاسی  ، تاریخ اسلام ، نقد غرب و ... است .از این رو بسختی می توان پی به تخصص این سخنران برد . بهرحال صرف نظر از خوب یا بد بودن افکار ایشان،  از آنجا که  در مباحث علوم انسانی مناقشات و کنکاشهای فکری و تضارب آرای بسیاری را می توان یافت ، شایسته است که از مسئولین صداوسیما این پرسش ها مطرح شود ۱ . که چرا سایر اندیشمندان علوم انسانی که بعضآ شاید اختلاف نظراتی هم با جناب پورازغدی داشته باشند ، نتوانند از طریق رسانه ملی افکار خود را در جامعه منتشر کنند ؟! ۲ . چرا همیشه در سخنرانی های آقای پورازغدی  ایشان بصورت متکلم وحده ( گاهی هم پرسش و پاسخ کتبی ) جلسات خود را بپیش می برد ، آیا امکان مناظره با سایر اندیشمندان وجود ندارد ؟

نتیجه :

۱)رسانه ملی در حقیقت می بایست متعلق به تمامی جریانات فکری در چهارچوب اخلاق  ،انسانیت و دین باشد .و نه تنها یک نوع گفتار و تفکرخاص

۲)  زمانی ما به جریان تولید اندیشه امیدوارخواهیم بود که تفکرات مختلف با هم به بحث و مناظره بشینند .

      سالروز شهادت نهمین امام شیعیان ، حضرت امام جواد (ع)  تسلیت باد

 امام جواد (ع)  : بر شما باد به تحصيل علم و معرفت ، چون فراگيرى آن واجب و بحث پيرامون آن مستحبّ و پرفائده است .
علم وسيله كمك به دوستان و برادران است ، دليل و نشانه مروّت و جوانمردى است ، هديه و سرگرمى در مجالس است ، همدم و رفيق انسان در مسافرت است ؛ و اءنيس و مونس انسان در تنهائى مى باشد.